De Groene kalender

Vieren of gedenken, in alle rust of met elkaar.

Laat je inspireren door oude gewoontes, groene symboliek, markante personen, inspirerende initiatieven, smaakvolle recepten, toepasselijke teksten, en praktische tips.

 

aug
20
vr
Bernardus van Clairvaux
aug 20 hele dag

20 augustus Bernardus van Clairvaux (ca. 1090 -1153)

Honing, water, zoet en goed

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bernardus van Clairveaux was één van de eerste monniken in het Franse Citeaux waar de cisterziënzer orde ontstond als een afsplitsing van de benedictijner kloosterorde.

Bernardus werd de grote hervormer van de cisterciënzer orde en later abt van Clairvaux. Hij wordt wel ‘honingzoete leraar’ genoemd en wordt soms afgebeeld met bijenkorf en een zwerm bijen. Honing symboliseert het goede: zoals het leven bedoeld is. Het is daarom een beeld van zegen: een land van melk en honing betekent voorspoed en vruchtbaarheid (Exodus 3,8).

 

 

 

 

 

 

Het woord ‘cisterne’ staat voor bron, een ondergronds waterbekken. De cisterciënzers wilden terugkeren naar de Bron van hun leven en kozen daarvoor dikwijls, anders dan benedictijnen, een lage nederige plaats bij het water om zich te vestigen.

 

Praktijk

De nieuw gebouwde Cisterziënzer abdij Koningsoord in Oosterbeek bij Arnhem is één van de groene kloosters in Nederland die in deze traditie staat. De oude waterbron op het terrein heeft een plek gekregen in de nieuwe pandhoftuin, een pomp herinnert daaraan. Meer weten over de bezieling en praktijk van deze zusters? Zie Koningsoord.org

 

 

 

aug
23
ma
Rosa van Lima
aug 23 hele dag

23 augustus Rosa van Lima (1586 – 1617)

Rozen van liefde

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rosa van Lima is geboren in Lima, Peru (op 24 augustus). Haar naam betekent roos en mede daardoor werd ze de beschermheilige van rozenkwekers, bloemisten en tuinlieden. Zelf kweekte ze bloemen. Ze wordt vaak afgebeeld met een krans van rozen of met rode rozen in haar hand en wordt ook ‘Bloem van Lima’ genoemd.

Zij was met name een steun voor armen en indianen en werd de eerste heilige “van eigen bodem” in Zuid-Amerika.

In Sittard is een kapel aan haar gewijd. Er wordt nog jaarlijks een rozenprocessie gehouden.

aug
24
di
Bartlomeüs
aug 24 hele dag

 

24 augustus Bartlomeüs (leerling van Jezus)

Bramen komen aan hun einde in de moestuin, kolen hebben de toekomst

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bartlomeüs is een typische oogstheilige, zijn vierdag wordt gekoppeld aan de moestuin.

Volgens het volksgeloof mag je op 24 augustus niet in de moestuin komen omdat Bartlomëus, de leerling van Jezus, dan bezig is de kolen te sluiten. Sluitkolen, zoals rode en witte kool, lijken in augustus aan een groeispurt te beginnen. Het is wonderlijk te zien hoe snel zij zich sluiten.

De ‘sluitkool’ wordt beeld van een nog verhulde toekomst. De volheid en smaak zal pas later, in de herfst en winter, openbaar worden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Volgens een andere volkswijsheid moet men “na Bartlomeüs” geen bramen meer plukken, omdat ze niet meer geschikt zouden zijn om te eten. De smaak, afhankelijk van regen en zon, zal gaan afnemen.

Bramen plukken om ze in te maken, met toevoeging van suikers, kan natuurlijk wel.

 

aug
28
za
Augustinus
aug 28 hele dag

28 augustus Augustinus van Hippo (345 – 430)

God ervaren in de stilte van een tuin

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aurelius Augustinus wordt in Hippo, in Noord-Afrika, geboren. Na een turbulent leven vindt hij volgens de overlevering in de stilte van een tuin in Noord-Italië zijn bestemming.

Het samengaan van Godsontmoeting en het beeld van de tuin zijn even klassiek als inspirerend. Denk aan het paradijsverhaal, of de ontmoeting met “de tuinman” op paasmorgen.

Augustinus besluit zich te laten dopen door kerkvader Ambrosius en wordt voor velen, tot op vandaag, zelf een belangrijke gids: “Onrustig is ons hart, totdat het rust vindt in U.”  

Zijn Confessiones (belijdenissen) zijn een van zijn bekendste werken. Hij wordt bisschop en kerkleraar. De levenshouding die hij zoekt en vindt, krijgt vorm in de kloostertraditie die hij sticht, de orde van Augustijnen en Augustinessen.

 

In de tuin …

” Op de plaats waar ik was,

wanneer zocht ik u daar?

En U stond gewoon voor me!

Maar ik was van mijzelf weggelopen

en kon mezelf niet meer vinden,

laat staan U!

 

Als ik mijn God liefheb …

heb ik wel zoiets lief als licht,

zoiets als een stem en als een geur,

zoiets als voedsel en als een omhelzing,

als ik mijn God liefheb:

Hij is licht en klank en geur en voedsel,

Hij is de omhelzing van mijn innerlijke mens,

waar voor mijn ziel oplicht wat niet aan plaats gebonden is,

waar klinkt wat de tijd je niet afneemt,

waar een geur is die niet op de wind verwaait,

waar smaken niet minder wordt door eten,

waar omhelzing niet loslaat door verzadiging.

Dit heb ik lief als ik mijn God liefheb.”

 

(Aurelius Augustinus)

 

Praktijk

  • De tuin van de zusters Augustinessen van Monica in Hilversum, genoemd naar de heilige Monica, moeder van Aurelius Augustinus kunnen we tot de groene kloosters rekenen. Deze zusters begonnen in 2013 een nieuw project: “ Cassella” met tuin en bos.
sep
1
wo
Aegidius
sep 1 hele dag

 

1 september Aegidius ofwel: Sint-Gilles van Nîmes (ca. 710)

Zorg voor dieren

 

Op Sint-Gilles hubbe we lol: op Sint-Gilles ene krollemol.”

 

met hinde

 

Aegidius leefde als kluizenaar in de Provence. Volgens een legende redde hij het leven van een hinde, die op haar beurt als dank hem haar melk schonk.

Hij is onder meer de beschermheilige van bos, vee en wild.

Op deze dag kregen kinderen in Vlaanderen een ‘krollemol’: een appelbol gemaakt met wittebrooddeeg.

 

Kruid

Vijfvingerkruid (Potentilla reptans) wordt in de volksmond ook wel ‘herteroosje’ genoemd. Dit verwijst naar de legende.

 

Recept

Appelbol: zie www.sameneerlijketen.nl /herfst

 

 

sep
4
za
Schweitzer, Albert
sep 4 hele dag

4 september Albert Schweitzer (1875-1965)

Eerbied voor alle leven

 

 

Albert Schweitzer was predikant en arts. Hij werkte als arts in Afrika en raakte bekend door zijn opvatting dat alle leven eerbied toekomt.

Een van zijn uitspraken is:

  • Als een mens zijn eerbied verliest voor een deel van het leven, zal hij zijn eerbied verliezen voor het gehele leven.
  • En: De mens beheerst de natuur voor hij geleerd heeft zichzelf te beheersen.

 

 

Suggesties literatuur:

  • Albert Schweitzer, Eerbied voor het leven. Hoofdstukken uit zijn ethiek (uitg. Voorhoeve, Den Haag, z.j.)
  • Albert Schweitzer, Straatsburgse preken (uitg. Voorhoeve, Den Haag)
  • teksten van Hans Bouma

 

 

sep
12
zo
Ziekenzondag
sep 12 hele dag

 

Tweede zondag van september Ziekenzondag – Zonnebloemzondag

Zonnebloemen in een tuin: ‘in uw licht zien wij licht’ (Psalm 36,10)

 

 

Op deze dag is er ook in kerken aandacht voor de nationale Ziekenzondag waarin zieken met een fysieke handicap en hun 42.000 vrijwilligers in het zonnetje worden gezet. De Nationale Vereniging de Zonnebloem (www.zonnebloem.nl) zorgt met uitjes en activiteiten dat mensen niet vereenzamen, maar zich gedragen weten door anderen.

De dag valt in 2020 op 13 september.

 

 

 

Praktijk

 

 

sep
17
vr
Hildegard van Bingen
sep 17 hele dag

17 september Hildegard van Bingen (1098-1179)

Groene geest 

 

Hildegard van Bingen was een benedictines, mystica, kruidenkenner en schrijfster van natuurwetenschappelijke boeken. Zij beschrijft de relatie tussen God, mensheid en kosmos als een uitvloeisel van Gods liefde. De kleur van de Geest van God is voor haar groen: de kleur van het leven dat in het licht van de Eeuwige in alle wezens oplicht. Zij geniet een hernieuwde belangstelling. In 2012 werd zij heilig verklaard vanwege haar voedingsleer in combinatie met haar regels voor een leefwijze.

In de tijd van Hildegard werden bij kloosters vooral kruiden gekweekt met geneeskrachtige eigenschappen. Op het Concilie van Nicea (325) was bepaald dat kloosters zieken moesten opnemen om te verzorgen. De eerste gasthuizen ontstonden daardoor in de nabijheid van kloosters met kruidentuinen. Hildegard, die in 1163 abdis werd, wordt wel de eerste schrijvende arts genoemd. Ze beschreef ook recepten voor een gezonde voeding. Spelt was voor haar een belangrijk graan waaraan zij vele goede eigenschappen toekende.

 

Spelt (Triticum spella)

Spelt is een oud graangewas dat (met tarwe, gierst en gerst) op de rand van de akker gezaaid werd (Jesaja 28, 25) en gebruikt werd om brood te maken (Ezechiël 4, 9).

 spelt

 

Recept

Zie www.sameneerlijketen.nl onder de rubriek ‘Heiligen”.

 

 

Praktijk

  • Zie www.knr.nl duurzaamheid heiligen en helden.
  • Kruidentuin Museumklooster Ter Apel
  • Kruidentuin Herkenrode

 

 

 

Lambertus van Maastricht
sep 17 hele dag

17 september Lambertus van Maastricht (ca. 647-705)

Avondlicht met een heilzame drank?

 

  salie

 

De avonden worden langer, de zomer is ten einde. Het land wordt in rust gebracht: “Met Lambertus moeten de havervelden kaal zijn en moet je rogge zaaien.” Op de gedachtenisdag van Lambertus werden fakkeloptochten gehouden. De avond wordt ook wel de lampegietersavond genoemd. Men versiert de lampen, het begin van de herfst markeerde de overgang naar lamplicht.

Traditioneel dronk men warme saliemelk maar ook jenever met stroop. Salie (Salvia officinalis) is een heilzaam kruid. Salvia betekent genezen. Denk aan Jezus die geneesheer (‘Salvator’) wordt genoemd. Het kruid bevat ontstekingsremmende stoffen en ontbrak daarom niet in een kloostertuin.

 

lampenpoetsersgras

 

Bloem

Lampenpoetsersgras (Pennisitum sp.)

Bundels van de langwerpige smalle bladeren van het lampenpoetsersgras werden gebruikt om lampen mee schoon te maken.

Recept 

salie

Saliemelk waarin men salieblaadjes ca. 15 minuten laat trekken.

 

sep
18
za
Dag Hammarskjöld
sep 18 hele dag

18 september Dag Hammarskjöld (1905-1961)

 “Zo rust de hemel op de aarde”

De Zweed Dag Hammarskjöld, christen en mysticus, is aanvankelijk adviseur van het Zweedse ministerie voor Buitenlandse Zaken. Hij wordt in 1953 secretaris generaal van de Verenigde Naties en overlijdt door een vliegtuigongeluk in Afrika bij een van zijn missies. Hem wordt postuum de Nobelprijs voor de Vrede toegekend. Zijn mystieke gevoeligheid blijkt uit zijn (dag)boek Merkstenen.

 

Een kort fragment:

“Zo rust de hemel op de aarde. In de donkere stilte van het bosmeer opent zich de schoot van het woud. En zoals de man haar lichaam wikkelt in zijn blijvende tederheid, zo wordt de naaktheid van grond en bomen gehuld in het stille, hoge ochtendlicht.

Zelf voel ik een schrijnende pijn, die het verlangen is naar vereniging, naar eenwording, naar deelname in deze ontmoeting. Een pijn die één is met het verlangen der aardse liefde – maar gekeerd naar aarde en water en hemel, beantwoord door de fluisterende woorden der bomen, de geur van de aarde, de strelingen van de wind, de omarming van licht en water. Tevreden? Nee, nee, nee – maar verfrist, tot rust gebracht – wachtend.”