Engelwortel (Angelica)

angelicabDe engelwortel (Angelica) dankt haar naam aan een legende. Toen de zwarte dood, de pest het land teisterde, daalde een engel af om de mensen te wijzen op de verborgen geneeskracht van deze plant met drietallige bladeren. Ze wordt in de volksmond ‘heilige Geestwortel’ genoemd.

Engelen komen in de bijbel regelmatig voor als boodschappers van de Eeuwige. Zoals bijvoorbeeld de engelen op de ladder van Jacob, de engel die Elia sterkt een aanspoort om zijn weg te vervolgen (1 Koningen 13,18) en de engelen bij het graf van Jezus.

Winterjasmijn (Jasminum nudiflorum)

winterjasmijnDe bijbel is duidelijk: het leven van het volk Gods staat niet in de sterren beschreven (zie Jesaja 47,12-14). God zal zich openbaren in de dienaar van Heer, volgens Jesaja in de hoofdstukken 48 en 49. Een dienaar die een licht voor de volken zal zijn (..) Het heil van God ‘moet reiken tot in de uithoeken van de aarde’ (Jesaja 49,6). In de bijbel wordt naar de Messias verwezen als ‘een ster die op komt uit Jacob’ (Numeri 24,17). In het boek Openbaring wordt het beeld van de ster verbonden met Jezus: ‘Ik Jezus (…) ik ben de wortel uit het geslacht van David, de stralende morgenster’ (Openbaring 22,16). De ster als verwijzing naar de Messias speelt een hoofdrol in he verhaal over de magiërs het evangelie van Matteüs: ‘De ster die ze hadden zien opkomen, ging voor hen uit, tot ze bleef staan boven de plaats waar het kind was.’ (Matteüs 2, 2-12). Sterren in de tuin? Elke jaar weer kunnen de kleine gele bloemetjes van de winterjasmijn herinneren aan het licht uit de hemel dat op aarde in Jezus aan het licht kwam.

Zonnebloem

zonnebloembDe zonnebloem is een plant die de zon oproept door haar goudgele bloembladen. Bovendien richt zij zich met haar bloemenhart naar de zon. De zon is in de bijbel een verwijzing naar God, het Licht dat ons wil verlichten en over allen, goeden en kwaden laat stralen. De plant wordt niet in de bijbel genoemd, want ze is afkomstig uit Latijns Amerika . Tegenwoordig wordt ze ook in Europa als cultuurgewas geplant omdat ze plantaardige olie levert. De zaden zijn geliefd, niet alleen bij vogels. De Zonnebloem is ook de naam van een organisatie die zich inzet voor zieken en de mensen die hen verzorgen. Begin september wordt er in vele kerken daaraan aandacht besteed tijdens de zogenaamde ‘Zonnebloemzondag’.

Vergeet mij niet (Myosotis sp.)

myosotisbKleine blauwe bloempjes bloeien rond 4 en 5 mei om niet te vergeten wat vrijheid betekent. Om niet te vergeten allen die vochten en vechten voor leven in vrijheid en vrede. Allen die staande blijven tegen de stroom in en gestalte geven aan het rechtvaardigheid en barmhartigheid.

 

 
De verhalen in de Schrift brengen ons rechtvaardigen aan het licht, zij die ons voorgingen. Mensen met een naam om nooit te vergeten. Een naam krijgen betekent gekend zijn. Je kunt geroepen worden. Een naam ontvangen Vergeetmenietjes, klik op de foto voor een vergrotingis een belofte voor een antwoord. Maar hoe zit dat met de andere schepselen? Nummers, naamloos, onbekend, onbemind?
‘God bracht die bij de mens, om te zien hoe hij ze zou noemen: zoals de mens ze zou noemen, zo zouden ze heten’ (Genesis 2,19). Een legende gaat verder: Adam ging aan de slag en gaf alle schepselen een naam. Na enige tijd ging God een kijkje op aarde nemen om te zien of de schepselen tevreden waren met hun naam. Ze straalden: wij zijn gezien, wij zijn onderscheiden van de ander, we hebben een eigen naam. Maar een klein blauw bloempje boog verdrietig: Adam had haar over het hoofd gezien. God zag het en zei:  ‘Ik noem je “vergeet-mij-niet” opdat men nooit meer jou en de Schepper zal vergeten’.

Snoeihout

snoeihoutbIn februari, als de vorst uit de lucht is, wordt er gesnoeid. Het oude hout wordt weggeknipt om ruimte te scheppen voor nieuw leven. Dat beeld wordt ook opgeroepen in het verhaal over de chaos op het tempelplein. Het tempelplein is een vol marktplein geworden en door allerlei koopwaar is er geen ruimte meer voor het ‘huis van de HEER’.

Die beeldspraak uit het Evangelie van Johannes 2, 13-21 gelezen op de derde zondag in de Veertigdagentijd in het B-jaar, is vergelijkbaar met ons “snoeiwerk”: ruimte scheppen voor nieuw leven dat vrucht draagt.

Sneeuwklokjes (Galantus nivalis)

sneeuwklokjesbBloemen die in de winter de sneeuw trotseren, zijn altijd bijzonder. Ze zijn de eerste tekenen dat de winter wordt uitgeluid en de hoop op nieuw leven zichtbaar is.
Deze beelden spreken ook in een legende. Eva had het koud toen zij het paradijs moest verlaten. Toen het ook nog begon te sneeuwen was ze de wanhoop nabij. Plotseling stond er een engel voor haar. Ze hield een sneeuwvlok in haar hand. Voor de ogen van Eva smolt de vlok en veranderde in een sneeuwklokje. De engel sprak: \Kijk goed naar de vorm van deze bloem: ze luidt de winter uit. Zie het groene randje op haar sneeuwwitte blaadjes: het verwijst naar nieuw leven. Kijk vooral diep in het hart. Het gouden bloemenhart is een teken dat ook voor jou het Licht van de Eeuwige schijnt en je nieuwe wegen wijst.

Dat Licht dat in Jezus openbaar werd, aanschouwde Simeon toen Maria met Jozef naar de tempel in Jeruzalem kwamen om – overeenkomstig de wet van Mozes- gereinigd te worden en hun eerstgeborene in de tempel aan de Heer op te dragen (Lucas 2,22-40). In de woorden van Simeon klinkt het beeld door van de dienstknecht zoals Jesaja dat schetste: ‘Ik stel u aan om een licht voor de volken te zijn’ (Jesaja 49,6).

In katholieke kerken werd het gebruikelijk op 2 februari het altaar, \de aardeplaats\ in de kerk met sneeuwklokjes te versieren.

Salomonszegel (Polygonatum odoratum)

salomonszegelWat heeft deze fraaie bosplant die meer en meer ook in cultuurvorm in tuinen te vinden is met Salomo te maken? Hoe kreeg ze haar naam? In de littekens die de afgestorven stengels van deze plant op de wortelstok achterlaten herkende men de afdruk van een zegelring. Een zegel kan iets bekrachtigen, heeft een bepaalde waardigheid en is soms persoonsgebonden. Vaak werd dit specifieke zegel meegedragen in de vorm van een ring.
In de bijbel komt het woord zegel en bezegelen in verschillende betekenissen voor, maar niet in relatie tot Salomo. Deze relatie is terug te vinden in Joodse legenden.

 

 
Bij de bouw van de tempel onder leiding van Salomo zorgden demonische krachten voor veel tegenwerking. Het lukte Salomo niet het kwaad te keren. Aartsengel Michaël, de bestrijder en overwinnaar van het kwaad bij uitstek, verscheen aan hem en overhandigde hem uit Gods naam een kleine ring met een zegel waarin een steentje zat. Met deze ring dreef hij de kwade krachten uit. Een andere legende verhaalt hoe de wortel van de Salomonszegel gebruikt kon worden om rotsen en stenen te splijten. Salomo zou de plant gebruikt hebben om de rots Sion waarop de tempel gebouwd werd te laten springen om zo een vlakke ondergrond te krijgen. Een oude Duitse volksnaam Springwurtz herinnert aan dit verhaal.

 

Rozenbottels (Rosa sp.)

rozenbottel_1aZe zijn er volop. De rozenbottels dragen hun doornen maar zijn een beeld van de vrucht die liefde heet: warm rood door alle leed en pijn heen.

 

 

 

kardinaalsmutsbDe kardinaalsmuts is een opvallende struik in de herfst. Ze komt ook in de natuur voor. Haar naam dankt ze aan de vorm en de kleur van het hoofddeksel van kardinalen in de katholieke kerk.

Pompoen

PompoenbIn september komt de oogst van allerlei vruchtgewassen goed op gang. Pompoen is een gewas dat ook in de tijd van de bijbel bekend was. De Israëlieten waren er mee vertrouwd toen zij in Egypte verbleven. Tijdens hun tocht door de woestijn, op weg naar het land van beloften, verlangt het volk terug naar de vleespotten in Egypte en de meloenen.

Palmboompje

buxusaDe evangelisten verhalen hoe Jezus in Jeruzalem als een vorst werd binnengehaald: mensen legden hun kleren af als loper en zwaaiden met groene takken. Johannes noemt het palmtakken. In het land van de bijbel zijn palmtakken de takken van de dadelpalm. In die tijd was de palm reeds een zinnebeeld van eeuwige roem. Het struikje blijft altijd groen: het is een verwijzing naar leven. De dadelpalm met zijn stam recht door zee en zijn vruchten die in tijden van winter en honger zoet en energierijk zijn, en met bladeren die groen blijven, is een aansprekend beeld voor leven en vruchtbaarheid. In Midden- en Noord Europa waar de dadelpalm niet van nature groeit, werd de altijd groene buxus de vervanger van de palm. Op de eerste dag van de Veertigdagentijd worden vergeelde palmtakjes uit het vorig jaar verbrand en met de as daarvan worden mensen in katholieke kerken getekend: het “askruisje”.
Op palmzondagen wordt buxus gebruikt als herinnering aan de intocht van Jezus in Jeruzalem. De buxus wordt gebruikt bij het maken van de palmpaasstokken. Kleine takjes worden gezegend en uitgedeeld. Thuis worden ze achter het kruisbeeld gestoken. Ook werden de akkers gepalmd: op de hoeken werden door de boer palmtakjes gestoken. Op graven herinnert buxus aan het eeuwige leven.